Bijdrage van Dimence Groep

Rubriek: Gooi het in de groep

Traject Zingeving - Laarzen bij de deur

“In een zingevingsinterview vertelde een patiënt over zijn leven als boer en dat hij over zijn land liep met stevige regenlaarzen. Op een gegeven moment kwam hij met laarzen op de afdeling. Zijn laarzen bij de deur zien staan bracht een glimlach op zijn gezicht.” Het is één van de voorbeelden van het effect van het zingevingsinterview als onderdeel van Systematisch Rehabilitatiegericht Handelen (SRH).

Shraddha Pitrmanova is psychiatrisch verpleegkundige en voerde het zingevingsinterview in vanuit een Excellente Zorg traject. “Het zingevingsinterview is een laagdrempelig interview, dat zich onderscheidt van de medische kant van de zorg. Herstel heeft ook te maken met het verwezenlijken van doelen, wensen en dromen. Het gaat om wie iemand is en wie iemand was”, legt Shraddha uit. Haar collega Barbara van Barschot is senior verpleegkundige en ondersteunde het traject van Shraddha. “Door hun psychische ziekte stagneren mensen in hun ontwikkeling. Door aandacht te schenken aan wensen en krachten komt het herstelproces weer op gang”, legt Barbara uit. “Juist in langdurige zorg zijn mensen veel verloren. Door niet alleen te kijken naar de problemen maar ook naar de eigen kracht en passie, benadruk je niet meer alleen de ziekte. Je bent minder bezig met alles wat niet meer kan, want dat kan soms frustrerend zijn.”

Zonder zingeving geen herstel

Shraddha studeerde op de gereformeerde hogeschool, waar zingeving en religie belangrijke onderdelen van de opleiding zijn. Het viel haar op dat in de SRH cursussen die verpleegkundigen en verzorgenden van de Dimence Groep volgen, weinig over zingeving wordt gesproken. “Met een SRH profiel probeer je een levensverhaal op te stellen over de patiënt. De vraagstelling is echter vrij algemeen en zingeving wordt niet genoemd.” Barbara beaamt dat: “Van oudsher wordt er eigenlijk alleen gevraagd naar religie, terwijl zingeving veel meer is dan dat.” Shraddha ging in eerste instantie met zingeving aan de slag als een project voor school. “Ik bedacht een serie laagdrempelige vragen die echt over zingeving gaan. Ik ben ervan overtuigd dat zonder zingeving geen herstel kan plaatsvinden. Waarom ben ik hier? Waar kom ik 's ochtends voor uit bed? Wat betekent je huis voor je en wat is de fijnste plek in je huis? Dat zijn heel essentiële vragen. Door een zingevingsinterview af te nemen kom je op een laagdrempelige manier echt met mensen in gesprek. De gesprekken vormen voor de patiënt een onderzoek naar zichzelf en van daaruit kan richting gegeven worden aan de behandeling. Het helpt jou en je collega's om meer van iemand te leren kennen dan alleen de diagnose, ziekte en medicatie.”
Shraddha werkte haar schoolproject verder uit in een traject binnen het project Excellente Zorg. Ze zocht de samenwerking met de dienst Geestelijke Verzorging van de Dimence Groep en geeft nu workshops aan teams, zodat het meer wordt dan alleen een vragenlijstje. Zingeving is voor Shraddha vanzelfsprekend. “Ik vind dat zingeving een belangrijke rol moet spelen in ons contact met de patiënt. In de praktijk merk ik dat we toch in een medisch model zitten en ons in eerste instantie afvragen wat de ziekte is en wat we daarmee gaan doen.” Barbara vult aan: “Het geeft je een andere bril om door te kijken. Als een patiënt niks wil, niet zijn bed uit wil komen en niet gemotiveerd is, dan kun je de nadruk leggen op wat hij niet kan en doet en bedenken wat volgens ons gezond zou zijn. Maar je kunt je ook afvragen of het een zingevingsprobleem is. Je kunt een stap terug doen en in gesprek gaan over wat voor die patiënt een reden is om wel uit bed te komen. Dat is een heel positieve ingang.”

In de praktijk leidt het zingevingsinterview tot mooie ontwikkelingen. Eén van de patiënten van Barbara was een meisje met obesitas. “Door het zingevingsinterview ontdekte ik dat ze vroeger veel danste. Door haar obesitas was dat verleden tijd en ik zag dat ze daar heel verdrietig over was. Ze vond het fijn om te praten over wat dansen voor haar betekende. Er werd veel over haar problemen gepraat en nu ging het over haar passie. Ze krijgt nu psychomotore therapie om zich weer prettiger te kunnen bewegen en één van de doelen van haar behandeling is dat ze weer gaat dansen. Zonder zingevingsinterview was dat niet gebeurd.”

Het zingevingsinterview van Ferdinand
Van eerstejaars naar derdejaars wiskunde

Psychiatrisch verpleegkundige Marian Edes bezocht een informatiemiddag van Shraddha over zingeving. “Ik was altijd al met zingeving bezig en de vragenlijst van Shraddha kan ik goed gebruiken in het contact met de bewoners. Ik pak die lijst er vaak bij. Het zijn veel vragen, het kan niet in één gesprek, maar dat is ook niet de bedoeling. Er zitten vragen bij die het gesprek echt op gang brengen.”
Ferdinand is één van de bewoners met wie Marian regelmatig een zingevingsgesprek heeft. Eén van de vragen die Marian aan Ferdinand stelt is: waar ben je trots op? Hij denkt na en zegt dan dat hij er trots op is dat hij iets over autisme kan vertellen. Op de vraag waar hij zijn vader en moeder dankbaar voor is, antwoordt Ferdinand: “Ik ben ze dankbaar voor de discipline dat ik goed met mensen om kan gaan.” Ferdinand woont al heel lang in de beschermende woonvorm. Marian kent hem al jaren. “Ons contact is toch vernieuwd. Ik vroeg hem: met welk soort mensen ga je graag om? Zijn antwoord was: rustige mensen. Ferdinand kan niet tegen prikkels, maar toch dacht ik daar niet eens aan.” Ferdinand beaamt dat: “Ik ga graag met rustige mensen om. En ik doe het goed op de medicatie. Ik vergelijk het met een kernreactor, die moet soms ook afkoelen. En ik heb ook verteld over mijn geloof, dat is erg belangrijk voor mij. Dat je met feestdagen niet alleen aan de consumptiemaatschappij denkt, maar ook aan een ander. Als je het over religie en zingeving hebt, moet barmhartigheid daar ook aan toegevoegd worden.”
Ferdinand vertelt dat er in een zingevingsinterview dieper op zaken ingegaan wordt. “Het is alsof je eerst alleen eerstejaars wiskunde hebt gehad. Je leert dan alleen bepaalde vormen herkennen. Een ijsje is een kegel, een voetbal is een bol. Dat is heel algemeen. In het derde jaar leer je de inhoud berekenen en ga je dieper op zaken in.”
Ferdinand heeft een brede interesse. Het geloof is belangrijk voor hem, hij is geïnteresseerd in geschiedenis, reist regelmatig zelfstandig door Nederland en bezoekt musea. “Ik denk heel diep na over verschillende dingen. Ik heb een stuk geschreven over landschapsonderhoud: twee kantjes vol. Vervolgens heb ik het nog eens opgeschreven en de belangrijkste punten van het verhaal eruit gehaald. Dat deed ik voor mijn examen en ik had een 7.” Marian zegt dat Ferdinand altijd heel veel wil vertellen. “De vragen helpen dan. We concentreren ons dan op een bepaald stuk.” Ferdinand: “Ik voel me soms niet genoeg gehoord en als het om medicatie gaat, vind ik dat ik serieus genomen moet worden. Ik ben de ervaringsdeskundige, toch? Deze manier van werken helpt me om dat duidelijk op papier te krijgen.”

(De naam Ferdinand is gefingeerd.)

Bron: 'Excellente Zorg - Verpleegkundigen en verzorgenden, regisseurs met passie'

Volg Dimence Groep

Deel deze pagina

Google icon
LinkedIn icon
Pinterest icon
e-mail icon

Reageer met inloggen

Reageer zonder inloggen

Filtered HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <p> <div> <table> <td> <tr> <br /> <img> <h2> <h3> <i>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.